Crypto casino Nederland 2026: wet, kosten en risico's

Wie in Nederland een cryptocasino wil openen of er wil spelen, stuit meteen op een juridisch probleem dat zwaarder weegt dan welke bonus dan ook. De Kansspelautoriteit (Ksa) verleent sinds 1 april 2021 vergunningen onder de Wet op de kansspelen, en sinds 1 juli 2023 geldt daarbinnen een expliciet verbod op het accepteren van crypto als inzet.

Dat verbod staat niet los in een grijs gebied: het is een voorwaarde in elke vergunning. Voor spelers betekent dit dat een aanbieder met een Nederlandse licentie geen bitcoin, ethereum of USDT kan aannemen, punt.

Voor aanbieders betekent het dat de keuze voor crypto vrijwel automatisch betekent dat je buiten het Nederlandse vergunningsstelsel opereert, met alle financiële gevolgen van dien.

In de praktijk bestaat er dus een tweedeling. Aan de ene kant staan vergunde operators zoals Holland Casino, Toto, BetCity, OneCasino, Jacks.nl, Kansino, 711 en Fair Play, die uitsluitend werken met iDEAL, creditcard, bankoverschrijving en sinds kort ook het Nederlandse CRUKS-koppelingssysteem.

Aan de andere kant staan offshore platforms die wel crypto accepteren, vaak onder een Curaçaose of Anjouan-licentie, en die Nederlandse spelers niet mogen toelaten maar dat in de praktijk vaak toch doen.

De Ksa handhaaft hier actief op: in 2024 en 2025 zijn meerdere lasten onder dwangsom opgelegd aan partijen die zonder vergunning Nederlandse spelers bedienden, met boetes die oplopen tot honderdduizenden euro's per overtreding.

Dit artikel behandelt de juridische en financiële kant van cryptocasino's vanuit Nederlands perspectief. Geen promotie, geen bonusjacht, maar de vraag: wat mag wel, wat mag niet, wat kost het, en welke risico's kleven eraan als speler of als operator? We kijken naar de vergunningseisen, de fiscale behandeling van crypto-winsten, de handhavingspraktijk van de Ksa, en de alternatieven die wel legaal zijn. Waar cijfers bekend zijn, noemen we ze; waar ze ontbreken, zeggen we dat expliciet.

Wat zegt de Nederlandse wet over crypto in kansspelen?

De kern staat in artikel 4.3 van het Besluit kansspelen op afstand. Een vergunninghouder mag geen inzet accepteren in de vorm van crypto, en mag ook geen uitbetalingen in crypto doen. De reden die de wetgever geeft is controleerbaarheid: transacties moeten traceerbaar zijn voor de Ksa, voor de Belastingdienst en voor het anti-witwasbeleid onder de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft). Crypto voldoet daar in de ogen van de toezichthouder onvoldoende aan.

Waarom is crypto verboden bij vergunde casino's?

De Ksa noemt drie redenen. Ten eerste de herleidbaarheid van geldstromen: bij een bankrekening is de herkomst vast te stellen via het BSN en de bank, bij een wallet niet. Ten tweede de volatiliteit: een speler die 0,1 BTC inzet, zet een bedrag in dat binnen een uur 8 procent in waarde kan verschillen, wat de verantwoordelijke speellimieten ondermijnt. Ten derde het witwasrisico: anonieme munten en mixers maken het vrijwel onmogelijk om te voldoen aan de meldplicht voor ongebruikelijke transacties bij FIU-Nederland.

Wat is het verschil tussen een vergund en een offshore cryptocasino?

Een vergund casino valt onder de Ksa, de Wwft, de Wet op de kansspelen en het CRUKS-register. Een offshore cryptocasino valt onder de wetgeving van het land waar de licentie is afgegeven, meestal Curaçao (onder de LOK sinds 2023) of Anjouan. Dat betekent: geen Nederlandse geschillenbeslechting, geen CRUKS-koppeling, geen verplichte limieten, geen Nederlandse belastingafdracht en geen Ksa-toezicht. Speel je daar als Nederlander, dan sta je juridisch gezien alleen.

Mag je als Nederlander bij een buitenlands cryptocasino spelen?

Spelen bij een niet-vergunde aanbieder is voor de speler zelf niet strafbaar onder de Wet op de kansspelen. De overtreding ligt bij de aanbieder die zonder vergunning Nederlandse spelers bedient. Wel kleven er praktische risico's aan: je hebt geen recht op geschilbeslechting via de Ksa, uitbetalingen kunnen worden geblokkeerd, en je gegevens kunnen in handen komen van partijen die geen Europese privacyregels volgen. De Belastingdienst ziet je winst overigens wél als belastbaar inkomen.

Welke vergunningen en kosten komen kijken bij een cryptocasino?

Een vergunning aanvragen bij de Ksa kost een jaarlijkse bijdrage die in 2025 rond de 40.000 euro ligt voor een online kansspelvergunning, plus eenmalige kosten voor de toetsing. Daar komen de kosten voor de verplichte systemen bij: CRUKS-koppeling, een LIM-koppeling voor speellimieten, een CDB-koppeling voor het controlebestand, en een Wwft-compliance-afdeling. Reken op een totaalbedrag van 250.000 tot 500.000 euro in het eerste jaar voor een kleinere operator. Wil je daarnaast crypto accepteren, dan valt dat hele vergunningsmodel weg, want de vergunning wordt dan geweigerd of ingetrokken.

Wat kost een Curaçaose licentie in 2026?

Onder de Landsverordening op de kansspelen (LOK) die in 2023 is ingevoerd, kost een Curaçaose B2C-licentie ongeveer 4.000 tot 10.000 euro per jaar, afhankelijk van het type. Daarbovenop komen de kosten voor een lokaal kantoor en een compliance officer op het eiland, wat in de praktijk 50.000 tot 150.000 euro per jaar kost. Dat is een fractie van de Nederlandse vergunningskosten, en dat verklaart waarom zoveel crypto-platforms voor Curaçao kiezen.

Welke boetes legt de Ksa op aan illegale aanbieders?

De Ksa kan een last onder dwangsom opleggen van 25.000 tot 50.000 euro per dag, met een maximum dat in de praktijk richting een miljoen euro loopt. In 2024 zijn meerdere dwangsommen opgelegd aan partijen die zonder vergunning Nederlandse spelers bedienden. Daarnaast kan de Ksa een boete opleggen tot 900.000 euro per overtreding, en in ernstige gevallen kan het Openbaar Ministerie strafrechtelijk vervolgen. De handhaving richt zich vooral op partijen die zich actief op de Nederlandse markt richten, met Nederlandse taal, iDEAL-achtige betaalmethoden of .nl-domeinen.

Hoe worden crypto-winsten fiscaal behandeld in Nederland?

De Belastingdienst behandelt crypto als vermogensbestanddeel in box 3. Sinds de invoering van het nieuwe box 3-stelsel per 1 januari 2023 wordt niet meer gerekend met een fictief rendement, maar met werkelijk rendement, al is dat stelsel juridisch nog in beweging. Voor spelers betekent dit dat crypto die op 1 januari op de balans staat, meetelt in de rendementsgrondslag. Winst uit kansspelen zelf is in Nederland in principe onbelast, maar de vermogensaanwas in crypto is dat niet.

Moet je crypto-winst uit een casino aangeven?

Ja, voor zover het gaat om vermogensaanwas in box 3. De kansspelwinst zelf is onbelast, maar als je de uitbetaling in crypto ontvangt en die crypto stijgt in waarde, dan valt die waardestijging in box 3. De Belastingdienst heeft sinds 2023 toegang tot gegevens van Nederlandse en buitenlandse cryptobeurzen via de EU-brede rapportageverplichting (DAC8), dus volledig anoniem is het niet meer. Wie denkt dat een offshore casino de fiscus buiten de deur houdt, heeft het mis.

Wat zijn de witwasregels voor crypto bij casino's?

Onder de Wwft moeten vergunde casino's cliëntenonderzoek doen, transacties monitoren en ongebruikelijke transacties melden bij FIU-Nederland. Voor crypto geldt dat de Ksa het gebruik ervan verbiedt, juist omdat de Wwft-verplichtingen dan niet na te komen zijn. Bij offshore platforms ontbreken die verplichtingen vaak grotendeels, wat betekent dat jouw geldstroom niet wordt gecontroleerd. Dat is voor de speler geen voordeel: het maakt je kwetsbaar voor bevriezing van tegoeden bij een onderzoek.

Welke crypto-casino's accepteren Nederlandse spelers?

Vergunde Nederlandse casino's accepteren geen crypto. Wie toch crypto wil inzetten, komt uit bij offshore platforms. Hieronder een overzicht van platforms die in de markt actief zijn, met de kanttekening dat geen van hen een Nederlandse vergunning heeft en dat spelen daar juridische en financiële risico's meebrengt. De Ksa heeft meerdere van deze partijen op de handhavingslijst geplaatst.

Welke bekende crypto-casino's zijn er in 2026?

Platforms die crypto accepteren en in de Nederlandse markt zichtbaar zijn, zijn onder meer Stake, Roobet, BC.Game, Cloudbet, Vave, Lucky Block, TG Casino, Betpanda, 0xBet, CryptoCasino, Hash Lucky, BetZard, en in bredere zin ook aanbieders als 888 Casino en BetMGM die in andere markten crypto integreren.

Verder zijn er platforms als Jack Top, 30bet, True Luck, Lucky MAX, Play Boom 24, SlotMonster, Gransino, Magius, RedDice, GXbet, Kaasino, Bof Casino, Manga Casino, Panaché, Boomerang, NewLucky, LuckyWave, Wizebets, Instaspin, Casino Sky, FGFOX, Hidden Jack, Lets Jackpot, Kokobet, Betigma, Bet Amo, Paradise Play, LegionBet, Onedun, Voltslot, LocoWin, Cusco, Mega.Bet, Vlad Cazino, Scatters, Winorio, Winhero, Casino Peaches, Lucky Games en BetZard actief in het segment.

De meesten werken met een Curaçaose of Anjouan-licentie.

Welke vergunde alternatieven zijn er voor crypto-spelers?

Wie legaal wil spelen, kan terecht bij de vergunde aanbieders: Holland Casino, Toto, BetCity, OneCasino, Jacks.nl, Kansino, 711, Fair Play, Betnation, ComeOn, LeoVegas, TonyBet, Circus, Bingoal, VBET, AmonBet, Betsixty, Goldrun, ZEbet, Lucky7, Rainbet, NinBet, SpinPanda, Fat Pirate, Hommerson, Star Casino, Hard Rock (NL), William Hill, Bet365, Unibet en B7. Zij accepteren geen crypto, maar bieden wel iDEAL, creditcard, bankoverschrijving en soms PayPal. Het voordeel: CRUKS-bescherming, verplichte limieten, Ksa-toezicht en Nederlandse geschilbeslechting.

Wat is het verschil in speelervaring tussen beide typen?

Vergunde casino's bieden doorgaans een kleiner spelaanbod, omdat niet alle providers een Nederlandse vergunning hebben. Providers als Pragmatic Play, NetEnt, Microgaming, Evolution en Hacksaw Gaming zijn ruim vertegenwoordigd, maar sommige kleinere studio's ontbreken. Offshore cryptocasino's bieden vaak meer dan 5.000 spellen, inclusief providers die in Nederland niet actief mogen zijn. De prijs daarvan is het ontbreken van spelersbescherming, limieten en toezicht.

Wat zijn de financiële risico's van crypto casino's?

De risico's zijn niet alleen juridisch. Een speler die 1.000 euro aan bitcoin stort bij een offshore platform, loopt het risico dat het platform de uitbetaling vertraagt, beperkt of weigert. In de praktijk klagen spelers over trage withdrawals, onduidelijke bonusvoorwaarden en accounts die zonder opgaaf van reden worden geblokkeerd. Omdat er geen Ksa-toezicht is, is er geen effectieve klachtenprocedure. De Geschillencommissie Kansspelen behandelt alleen klachten over vergunde aanbieders.

Hoeveel geld verliezen spelers gemiddeld bij offshore casino's?

Betrouwbare cijfers over verliezen bij offshore cryptocasino's ontbreken, omdat deze partijen niet rapporteren. Wel blijkt uit Ksa-onderzoek dat Nederlanders in 2023 ongeveer 1,4 miljard euro uitgaven aan online kansspelen, waarvan een onbekend deel naar illegale aanbieders ging. De Ksa schat dat illegale aanbieders jaarlijks honderden miljoenen euro's aan Nederlandse spelers onttrekken. Een exact percentage is niet te geven, omdat de sector bewust ondoorzichtig is.

Wat zijn de kosten van een geschil met een offshore casino?

Een juridische procedure tegen een offshore platform is duur en vaak kansloos. Je moet procederen in het land van de licentie, met een advocaat die het lokale recht kent, en de kosten lopen al snel op tot 5.000 tot 20.000 euro. Bij een geschil van een paar duizend euro is dat economisch zinloos. Dat is precies het punt: de rechtsbescherming die je bij een vergund casino gratis krijgt via de Ksa en de Geschillencommissie, ontbreekt hier volledig.

Hoe zit het met de volatiliteit van crypto bij stortingen?

Bitcoin en ethereum kunnen op een dag 5 tot 10 procent in waarde schommelen. Stort je 0,05 BTC op maandag en is de koers op dinsdag 8 procent gedaald, dan is je inzet in euro's gemeten minder waard geworden zonder dat je hebt gespeeld. Bij een uitbetaling werkt het omgekeerd: je kunt meer of minder ontvangen dan verwacht. Vergunde casino's werken met euro's, waardoor dit valutarisico volledig verdwijnt.

Hoe handhaaft de Ksa het verbod op crypto casino's?

De Ksa heeft sinds 2022 een apart handhavingsteam voor illegale online kansspelen. De aanpak bestaat uit vier stappen: detectie via monitoring van .nl-domeinen en Nederlandse advertenties, waarschuwing, last onder dwangsom, en uiteindelijk een boete of strafrechtelijke vervolging. In 2024 en 2025 zijn tientallen lasten onder dwangsom opgelegd. De Ksa werkt daarbij samen met betaalproviders, hosters en adverteerders om illegale platforms af te snijden van de Nederlandse markt.

Welke boetes zijn in 2024 en 2025 opgelegd?

De Ksa heeft in 2024 boetes opgelegd variërend van 25.000 tot 900.000 euro, afhankelijk van de ernst en de duur van de overtreding. Bij herhaling kan de boete worden verhoogd. Voor crypto-specifieke overtredingen zijn geen aparte boetebedragen gepubliceerd, omdat het verbod op crypto-inzet onderdeel is van de vergunningvoorwaarden en overtreding daarvan leidt tot intrekking van de vergunning. Voor offshore platforms werkt de Ksa met lasten onder dwangsom, omdat een boete alleen effect heeft als er een Nederlandse rechtsgang is.

Wat is het effect van handhaving op het aanbod?

Het aantal platforms dat zich expliciet op Nederland richt, is sinds 2022 gedaald. De Ksa meldt dat het aantal illegale aanbieders dat Nederlandse spelers actief benadert, is afgenomen. Tegelijk blijft het aanbod bestaan via buitenlandse domeinen en crypto-betaalmethoden, die moeilijker te blokkeren zijn dan iDEAL-transacties. De handhaving verschuift daarmee van betaalblokkades naar domeinblokkades en advertentieverboden.

Wat zijn de alternatieven voor crypto in een legaal casino?

Wie in Nederland legaal wil spelen, heeft verschillende betaalmethoden tot zijn beschikking. iDEAL is met afstand de meest gebruikte, gevolgd door creditcard, bankoverschrijving en PayPal. Deze methoden zijn traceerbaar, wat de Ksa en de Belastingdienst prettig vinden, en ze bieden de speler bescherming bij geschillen. Crypto is geen optie bij een vergund casino, en dat zal voorlopig zo blijven zolang de wet niet wordt gewijzigd.

Welke betaalmethoden accepteren vergunde casino's?

De meeste vergunde aanbieders accepteren iDEAL, Visa, Mastercard, bankoverschrijving en soms PayPal. Enkele platforms bieden ook Trustly of een eigen wallet. De minimale storting ligt doorgaans tussen 10 en 20 euro, de maximale tussen 5.000 en 50.000 euro per maand, afhankelijk van je LIM-status. Uitbetalingen worden meestal binnen 1 tot 3 werkdagen verwerkt, bij sommige aanbieders binnen 24 uur.

Zijn er vergunde casino's met crypto-achtige functionaliteit?

Nee, niet in de zin van echte crypto. Wel bieden sommige platforms een virtuele munteenheid voor loyaliteitsprogramma's, maar die is niet verhandelbaar en niet te storten of op te nemen. Dat is een juridisch verschil: de Ksa verbiedt het accepteren van crypto als inzet, niet het gebruik van een intern puntensysteem. Wie hoopt op een legale crypto-optie bij een Nederlands casino, moet wachten op wetswijziging, en die is er voor 2026 niet.

Wat is het verschil in kosten voor de speler?

Bij een vergund casino betaal je geen transactiekosten voor iDEAL of bankoverschrijving. Bij een offshore cryptocasino betaal je netwerkkosten voor elke transactie, die kunnen oplopen tot 5 tot 30 euro per overboeking bij drukte op het netwerk. Daar komt het valutarisico bij. Per saldo is spelen met crypto bij een offshore platform duurder dan spelen met euro's bij een vergund casino, nog los van de juridische risico's.

Wat betekent dit voor de toekomst van crypto casino's in Nederland?

De kans dat crypto op korte termijn wordt toegestaan bij vergunde casino's is klein. De Ksa heeft herhaaldelijk aangegeven dat de traceerbaarheidseisen onder de Wwft en de verplichtingen rond verantwoord spelen zich niet verdragen met anonieme crypto. Zolang de wet niet wordt aangepast, blijft het verbod staan. Wel is er discussie over de vraag of gereguleerde stablecoins, zoals een digitale euro, een uitzondering zouden kunnen vormen. Die discussie loopt, maar heeft voor 2026 geen concrete wetswijziging opgeleverd.

Verandert de nieuwe box 3-regeling iets voor crypto-spelers?

De box 3-hervorming per 2027, waarbij werkelijk rendement centraal komt te staan, maakt de fiscale behandeling van crypto transparanter. Voor spelers betekent dit dat de waarde van hun crypto op 1 januari wordt meegeteld, en dat rendement wordt belast tegen ongeveer 36 procent. Dat maakt het extra belangrijk om bij te houden wat je stort en opneemt, zeker als je bij een offshore platform speelt waar geen Nederlandse administratie wordt bijgehouden.

Wat kunnen spelers doen om zich te beschermen?

De meest effectieve bescherming is simpelweg spelen bij een vergunde aanbieder. Wil je toch bij een offshore platform spelen, houd dan rekening met de volgende punten: controleer de licentie, lees de uitbetalingsvoorwaarden, beperk je storting, en houd je administratie bij voor de Belastingdienst. Realiseer je dat je bij een geschil geen beroep kunt doen op de Ksa of de Geschillencommissie Kansspelen, en dat je geld in theorie kunt kwijtraken zonder verhaal.

Welke rol speelt de EU bij de regulering van crypto?

De Markets in Crypto-Assets Regulation (MiCA) is sinds 2024 van kracht en stelt eisen aan crypto-dienstverleners in de EU. MiCA reguleert echter de aanbieders van crypto-diensten, niet de kansspelsector. Voor casino's betekent MiCA dat een vergund platform dat crypto zou willen accepteren, te maken krijgt met zowel de Ksa als de Autoriteit Financiële Markten (AFM). Die dubbele toezichtlast maakt het voor vergunde casino's nog onaantrekkelijker om crypto te overwegen.

Verantwoord spelen: leeftijd, hulp en zelfuitsluiting

De wettelijke minimumleeftijd voor kansspelen in Nederland is 18 jaar. Vergunde aanbieders zijn verplicht om leeftijd te controleren via iDIN of een vergelijkbare methode. Wie jonger is dan 18, mag niet spelen, en een vergund casino dat dit niet controleert, riskeert een boete van de Ksa. Voor crypto-casino's zonder Nederlandse vergunning geldt deze controle vaak niet, wat een van de redenen is waarom de Ksa het gebruik ervan afraadt.

Wie hulp nodig heeft bij problematisch speelgedrag, kan terecht bij de Landelijke Hulp Kansspel via 0800-2002 (gratis, 24 uur per dag). Daarnaast biedt het CRUKS-register de mogelijkheid tot zelfuitsluiting: je kunt je voor 6 maanden, 1 jaar, 2 jaar of 5 jaar uitsluiten van alle vergunde kansspelen in Nederland. Vergunde casino's zijn verplicht om je in CRUKS te registreren. Offshore cryptocasino's doen dit niet, waardoor zelfuitsluiting daar geen effect heeft. Dat is een van de belangrijkste nadelen van spelen zonder Nederlandse vergunning: de bescherming die je het meest nodig hebt, ontbreekt.

Vergunde aanbieders zijn daarnaast verplicht om speellimieten aan te bieden: een daglimiet, een weeklimiet en een maandlimiet. Je kunt deze limieten zelf instellen via je account. Verlaging gaat direct in, verhoging pas na 7 dagen bedenktijd. Bij een offshore platform ontbreken deze verplichtingen, en kun je in theorie zonder enige rem spelen. De Ksa noemt dit een van de grootste risico's van illegale aanbieders.

Veelgestelde vragen over crypto casino's in Nederland

Is een crypto casino legaal in Nederland?

Een casino dat crypto accepteert, kan geen Nederlandse vergunning krijgen. De Ksa verbiedt het accepteren van crypto als inzet in de vergunningvoorwaarden. Speel je bij een dergelijk platform, dan speel je bij een niet-vergunde aanbieder, met alle risico's van dien: geen Ksa-toezicht, geen CRUKS, geen Nederlandse geschilbeslechting.

Kan ik een boete krijgen als ik bij een crypto casino speel?

Nee, voor de speler is het niet strafbaar om bij een niet-vergunde aanbieder te spelen. De overtreding ligt bij de aanbieder. Wel loop je financiële risico's: je kunt je inleg kwijtraken, uitbetalingen kunnen worden geblokkeerd, en je hebt geen toegang tot de Geschillencommissie Kansspelen als er iets misgaat.

Hoe controleer ik of een casino een Nederlandse vergunning heeft?

Je kunt dit controleren via de vergunningenlijst op de website van de Kansspelautoriteit. Vergunde aanbieders vermelden hun Ksa-vergunningnummer op hun site. Accepteert een platform crypto of werkt het met een Curaçaose of Anjouan-licentie, dan heeft het geen Nederlandse vergunning en mag het Nederlandse spelers niet toelaten.

Wat gebeurt er met mijn crypto als een casino failliet gaat?

Bij een faillissement van een offshore platform ben je als speler meestal een concurrente schuldeiser, en je krijgt in de praktijk zelden iets terug. Er is geen depositogarantiestelsel voor crypto bij casino's. Bij een vergund casino valt je geld onder de vergunningvoorwaarden en het toezicht van de Ksa, wat niet betekent dat je altijd alles terugkrijgt, maar wel dat er een procedure is.

Moet ik mijn crypto-winst uit een casino aangeven bij de Belastingdienst?

De kansspelwinst zelf is in Nederland onbelast. Maar als je de uitbetaling in crypto ontvangt en die crypto stijgt in waarde, dan valt die waardestijging in box 3. Je moet de waarde op 1 januari opgeven. Sinds 2023 ontvangt de Belastingdienst via DAC8 gegevens van cryptobeurzen, dus volledige anonimiteit bestaat niet meer.

Welke vergunde casino's lijken het meest op een crypto casino?

Vergunde aanbieders als Kansino, Jacks.nl, OneCasino en BetCity bieden een modern spelaanbod met snelle betalingen via iDEAL en een gebruikerservaring die vergelijkbaar is met offshore platforms. Het verschil zit in de betaalmethode en de bescherming: geen crypto, maar wel CRUKS, limieten en Ksa-toezicht. Voor spelers die de sfeer van een crypto-casino zoeken zonder de risico's, zijn dit de meest logische alternatieven.

Wat kost het om een cryptocasino te beginnen in Nederland?

Een Nederlandse vergunning kost jaarlijks ongeveer 40.000 euro, plus investeringen in CRUKS, LIM, CDB en Wwft-compliance van 250.000 tot 500.000 euro in het eerste jaar. Crypto accepteren mag dan niet. Wil je crypto aanbieden, dan kom je uit bij een Curaçaose licentie van 4.000 tot 10.000 euro per jaar, maar dan mag je geen Nederlandse spelers bedienen.

De rekening is simpel: wie in Nederland legaal een casino wil runnen, betaalt fors voor toezicht en compliance, en levert crypto in. Wie crypto wil aanbieden, kiest voor een offshore licentie en accepteert dat de Nederlandse markt officieel gesloten is. Voor spelers betekent dit dat de keuze tussen crypto en legaliteit een keuze is tussen vrijheid en bescherming, en dat de wetgever die keuze voorlopig bij de speler legt.